Rodzic stojący przed księgarnianą półką z literaturą dziecięcą ma zwykle kilka zadań naraz, bo trzylatka chce książkę o zwierzątkach, a starszy brat potrzebuje czegoś do pierwszego samodzielnego czytania. Liczba tytułów, serii i wydawców bywa przytłaczająca, a okładki niewiele mówią o tym, dla kogo naprawdę jest dana książka i czy przetrwa spotkanie z małymi rączkami. Jednym z nazwisk, które pojawia się na tych półkach wyjątkowo często, jest wydawnictwo Papilon, specjalizujące się w książkach dla dzieci i należące do poznańskiej grupy Publicat. Poniżej opisujemy, czym zajmuje się ta oficyna, jakie rodzaje książek można znaleźć w jej katalogu i na co zwracać uwagę, gdy przegląda się jej ofertę z myślą o konkretnym dziecku.
Skąd się wziął Papilon i czym się zajmuje?
Papilon to wydawnictwo, które działa w ramach Grupy Wydawniczej Publicat z siedzibą w Poznaniu. W tym samym mieście powstają tytuły kilku marek należących do grupy, a każda z nich kieruje swoje książki do innego czytelnika. Taki podział ułatwia orientację, bo nazwa wydawcy na grzbiecie od razu podpowiada, do jakiej grupy wiekowej jest adresowana książka. Najważniejsze różnice między markami grupy pokazuje poniższe zestawienie:
| Marka | Do kogo kieruje książki | Typowe tytuły |
|---|---|---|
| Papilon | dzieci do 12. roku życia | książeczki kartonowe, baśnie, opowiadania, książki o emocjach |
| Publicat | młodzież i dorośli | książki popularnonaukowe, krajoznawcze, poradniki |
| time4YA | starsza młodzież i młodzi dorośli | powieści młodzieżowe z nurtu Young Adult i New Adult |
Granica dwunastu lat jest dość szeroka, dlatego w katalogu znajdują się zarówno książeczki dla niemowląt, jak i publikacje dla uczniów starszych klas podstawówki. Warto o tym pamiętać, bo sama nazwa wydawcy nie zwalnia z przeczytania informacji o wieku, która zwykle pojawia się na okładce lub w opisie.
Książki dla najmłodszych czytelników
Dla dzieci, które dopiero poznają książki, liczy się przede wszystkim wytrzymałość i prostota. W ofercie oficyny pojawiają się więc książeczki z grubymi, kartonowymi stronami, odpornymi na zginanie, ślinę i pierwsze ząbki. Przykładem są „Przytulanki”, zbiór krótkich tekstów opartych na ciepłych emocjach, wydany w twardej oprawie z kartonowymi kartkami.
Przy tego typu publikacjach dobrze jest sprawdzić, czy strony mają zaokrąglone rogi i czy książeczkę łatwo przewracać małymi palcami. Dla dziecka poniżej trzeciego roku życia krótki tekst i wyraźna ilustracja na każdej stronie zwykle znaczą więcej niż rozbudowana fabuła. Wspólne oglądanie i nazywanie tego, co widać na obrazkach, jest na tym etapie równie wartościowe jak samo czytanie.
Klasyka i bohaterowie znani od pokoleń
Spora część katalogu to wydania baśni i opowieści, które czytali już rodzice, a nawet dziadkowie dzisiejszych przedszkolaków. W serii Książki Szczęśliwego Dzieciństwa ukazała się na przykład „Księga najpiękniejszych bajek”, zbierająca w jednym tomie trzydzieści znanych baśni. Takie zbiory sprawdzają się przy wieczornym czytaniu, bo pozwalają codziennie sięgnąć po inną historię bez kupowania kolejnych książek.
Wśród bohaterów wydawanych przez Papilon jest też Martynka, postać stworzona przez belgijskiego autora Gilberta Delahaye’a. Opowieści o jej codziennych przygodach ukazują się m.in. w formie obszernej „Księgi opowieści”, przeznaczonej dla dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Wielu dorosłych pamięta te książki z własnego dzieciństwa, co daje okazję do rozmowy o tym, jak zmieniło się życie od czasów, gdy powstały.
Książki o emocjach i trudnych sprawach
Literatura dziecięca coraz częściej pomaga rodzicom i nauczycielom rozmawiać o tematach, z którymi trudno zacząć rozmowę wprost. Do takich publikacji należy „Opowieść o Błękitnym Psie, czyli o rzeczach trudnych dla dzieci” Beaty Majchrzak, z ilustracjami Anny Chabros, wydana w 2013 roku. Książka pojawia się na listach polecanych lektur przygotowywanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, ponieważ porusza temat smutku i dziecięcych zmartwień.
W podobnym nurcie mieści się „Zwierzokracja” Olgi Woldańskiej-Płocińskiej, która skłania młodych czytelników do refleksji nad relacjami ludzi ze zwierzętami. Przy książkach poruszających trudne tematy dobrze jest najpierw przeczytać je samemu, a dopiero potem sięgnąć po nie razem z dzieckiem. Dzięki temu dorosły wie, w którym miejscu może pojawić się pytanie albo potrzeba dłuższej rozmowy.
Wiedza o świecie dla ciekawskich
Dzieci w wieku szkolnym często zadają pytania, na które dorośli nie zawsze znają odpowiedź. Tę potrzebę odpowiadają książki popularnonaukowe, wydawane przez oficynę od wielu lat. Przykładem jest seria „Zajrzyj do środka i zobacz, jak to działa!”, w której jeden z tomów przybliża historię i budowę wynalazków. Tego typu publikacje sprawdzają się u dzieci, które wolą przeglądać przekroje i schematy niż czytać ciągły tekst.
Konkurs im. Astrid Lindgren i nowa polska literatura
Wydawnictwo angażuje się w promowanie współczesnych polskich autorów. Razem z wydawnictwami Literatura i HarperKids współpracuje przy Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren, organizowanym przez Fundację „ABCXXI – Cała Polska czyta dzieciom”. Papilon odpowiada w nim za kategorię książek dla dzieci do sześciu lat, a nagrodzone teksty trafiają potem do druku. W szóstej edycji konkursu pierwszą nagrodę w tej kategorii otrzymała Liliana Bardijewska za książkę „Jak Ancymonek został Ancymonem”.
Śledzenie wyników takich konkursów to prosty sposób na odkrywanie nowych, starannie ocenionych tekstów dla dzieci, zanim staną się powszechnie znane.
Na co zwracać uwagę, przeglądając ofertę?
Bogaty katalog to duży wybór, ale też ryzyko, że książka nie trafi w zainteresowania lub możliwości dziecka. Zanim rodzic albo nauczyciel zdecyduje się na konkretny tytuł, przydaje się sprawdzić kilka rzeczy:
- wiek podany przez wydawcę i to, czy odpowiada umiejętnościom konkretnego dziecka;
- rodzaj oprawy i papieru, szczególnie w przypadku najmłodszych;
- długość tekstu na stronie, która wpływa na to, czy książka nada się do samodzielnego czytania;
- styl ilustracji, bo dla wielu dzieci to właśnie obrazki decydują o tym, czy po książkę sięgną ponownie;
- temat, który najlepiej powiązać z tym, co aktualnie dzieje się w życiu dziecka.
Dobrym pierwszym krokiem może być wizyta w bibliotece, gdzie wiele tytułów tej oficyny jest dostępnych na półkach z literaturą dziecięcą. Wypożyczenie kilku książek z różnych serii pozwala sprawdzić, które z nich dziecko chce czytać wielokrotnie, a które odkłada po pierwszej stronie. Taka obserwacja podpowie więcej niż najdłuższy opis, a ulubione tytuły można potem dołączyć do domowej biblioteczki.
