Specjalistka do spraw zamówień w powiatowym szpitalu planuje na początku roku zakupy aparatury, środków czystości i usług serwisowych, a jej plan musi przejść przez ręce dyrekcji, księgowości i działu prawnego. Każda nowelizacja przepisów oznacza dla niej konieczność poprawienia wzorów dokumentów, aktualizacji regulaminu i przeszkolenia osób, które składają wnioski o zakup. Prawo zamówień publicznych 2026 przyniosło kilka takich zmian naraz, rozłożonych na różne miesiące, przy czym każda z nich dotyka innego etapu pracy zamawiającego. W tym tekście przyglądamy się nowym przepisom z perspektywy jednostek publicznych i pokazujemy, które dokumenty i procedury warto przejrzeć.
Regulamin wewnętrzny do przeglądu
Od 1 stycznia 2026 roku ustawę stosuje się do zamówień o wartości od 170 000 zł netto, a nie jak dotąd od 130 000 zł. Zakupy o niższej wartości zamawiający realizuje na podstawie własnych zasad, co sprawiło, że w wielu jednostkach regulaminy udzielania zamówień wymagały aktualizacji. Przepisy przejściowe przewidują, że postępowania wszczęte przed 1 stycznia 2026 roku prowadzi się według dotychczasowych reguł.
Sama zmiana kwoty w regulaminie to dopiero początek. Wyższy próg oznacza, że według wewnętrznych procedur trafia więcej zamówień o realnie dużej wartości, więc zasady te powinny być przemyślane. Przy przeglądzie regulaminu warto zwrócić uwagę na kilka obszarów:
- przedziały wartości, od których zależy forma postępowania, np. jedno zapytanie lub kilka ofert;
- sposób upubliczniania zapytań, w tym publikację na stronie internetowej jednostki;
- zasady dokumentowania szacowania wartości zamówienia;
- reguły unikania konfliktu interesów przy ocenie ofert;
- sposób archiwizacji dokumentacji na wypadek kontroli.
Podniesienie progu nie zmienia obowiązku rzetelnego szacowania wartości zamówienia, a sztuczne dzielenie zakupów na mniejsze części w celu uniknięcia ustawy pozostaje naruszeniem. Kontrolerzy w pierwszej kolejności przyglądają się właśnie zamówieniom, których wartość oscyluje tuż poniżej progu.
Analiza potrzeb z pytaniem o konkurencję
Przed wszczęciem postępowań o wartości równej lub wyższej od progów unijnych zamawiający sporządza analizę potrzeb i wymagań. Od stycznia dokument ten powinien dodatkowo wskazywać warunki zamówienia, które mają sprzyjać większej konkurencyjności postępowania. Ustawodawca zmierza w ten sposób do tego, żeby w przetargach pojawiało się więcej ofert.
Weźmy przykład szpitala, który planuje zakup sprzętu diagnostycznego wraz z wieloletnim serwisem. Jedno zamówienie obejmujące wszystko może ograniczyć krąg wykonawców do kilku dużych dostawców. Analiza może wykazać, że oddzielenie serwisu od dostawy albo podział na części według rodzaju urządzeń pozwoli złożyć oferty także mniejszym firmom. Nie zawsze będzie to rozsądne, bo czasem jeden wykonawca odpowiedzialny za całość daje większe bezpieczeństwo. Chodzi raczej o to, żeby taka decyzja była świadoma i opisana w dokumentach.
Certyfikaty wykonawców w dokumentach zamówienia
Od 12 lipca 2026 roku wykonawcy mogą przedstawiać certyfikaty wydane przez akredytowane podmioty. Certyfikat może potwierdzać brak podstaw do wykluczenia lub zdolność do realizacji zamówienia. Dla wykonawcy jest on dobrowolny, ale zamawiający musi być przygotowany na to, że pojawi się w składanych ofertach.
W praktyce oznacza to konieczność przejrzenia wzorów SWZ i ustalenia, jak komisja ma oceniać takie dokumenty. Zamawiający co do zasady może polegać na certyfikacie, chyba że okaże się, że wykonawca wprowadził w błąd podmiot certyfikujący albo przestał spełniać warunki jego udzielenia. Trzeba też pamiętać, że certyfikat nie obejmuje wszystkich okoliczności badanych w postępowaniu, więc część dokumentów nadal będzie wymagana w tradycyjnej formie.
Spór przed KIO dotyczy obu stron
O zmianach w postępowaniu odwoławczym, które weszły w życie 13 marca 2026 roku, mówi się zwykle z perspektywy wykonawców. Prekluzja dowodowa obowiązuje jednak także zamawiającego, który musi przedstawić dowody wraz z odpowiedzią na odwołanie lub w piśmie złożonym najpóźniej w dniu poprzedzającym rozprawę. Szczegółowe omówienie nowych zasad, w tym wyjątków od tej reguły, można znaleźć tutaj.
Dla jednostek, które dotąd przygotowywały stanowisko „na rozprawę”, to istotna zmiana organizacji pracy. Odpowiedź na odwołanie trzeba teraz traktować jak pełne pismo procesowe z kompletem dowodów, a nie jak wstępne stanowisko do uzupełnienia na sali. Po otrzymaniu odwołania warto działać według ustalonej kolejności:
- Wyznaczyć osobę odpowiedzialną za przygotowanie odpowiedzi i kontakt z pełnomocnikiem.
- Zebrać pełną dokumentację postępowania, w tym protokoły z prac komisji i korespondencję z wykonawcami.
- Ustalić, czy potrzebne będą opinie rzeczoznawców lub wyjaśnienia członków komisji.
- Przygotować odpowiedź wraz ze wszystkimi dowodami w terminie pozwalającym na jej złożenie przed rozprawą.
- Sprawdzić wymagania techniczne, jeśli rozprawa zostanie wyznaczona w formule zdalnej.
Rozprawy zdalne mogą być dla zamawiających spoza Warszawy realnym ułatwieniem. Udział online oszczędza czas i koszty delegacji, choć wymaga sprawnego sprzętu i spokojnego miejsca, bo Izba może odmówić udziału zdalnego, jeśli warunki utrudniają prowadzenie czynności.
Rejestr umów i większa przejrzystość
Od 1 lipca 2026 roku jednostki sektora finansów publicznych publikują i aktualizują dane o umowach w Centralnym Rejestrze Umów. Obowiązek wynika z odrębnych przepisów, ale w praktyce spada często na te same osoby, które prowadzą zamówienia. Wymaga to ustalenia, kto wprowadza dane, kto je weryfikuje i jak szybko po podpisaniu umowy trafiają one do rejestru.
Dla wygody poniższa tabela zestawia omówione zmiany z perspektywy zamawiającego.
| Obszar | Co warto zmienić w praktyce | Od kiedy |
|---|---|---|
| Próg stosowania ustawy | Aktualizacja regulaminu zamówień poniżej 170 000 zł | 1 stycznia 2026 |
| Analiza potrzeb i wymagań | Nowa rubryka dotycząca warunków sprzyjających konkurencji | 1 stycznia 2026 |
| Postępowanie przed KIO | Kompletne dowody w odpowiedzi na odwołanie | 13 marca 2026 |
| Centralny Rejestr Umów | Procedura wprowadzania i aktualizacji danych | 1 lipca 2026 |
| Certyfikacja wykonawców | Postanowienia SWZ dotyczące oceny certyfikatów | 12 lipca 2026 |
Przygotowanie na kolejne nowelizacje
Hasło nowe prawo zamówień publicznych bywa mylące, bo obowiązująca ustawa działa od 2021 roku, a tegoroczne zmiany są jej kolejnymi nowelizacjami. Zmiany w prawie zamówień publicznych 2026 nie zamykają jednak tematu, ponieważ rząd zapowiada szerszą reformę systemu i postępowania przed KIO, która mogłaby obowiązywać od 2027 roku. Jej szczegóły wciąż nie są przesądzone.
Dla zamawiających najlepszym zabezpieczeniem przed chaosem kolejnych nowelizacji jest uporządkowany zestaw wzorów dokumentów, który można szybko aktualizować. Dobrym krokiem na koniec roku jest przegląd regulaminu, wzoru analizy potrzeb i procedury obsługi odwołań, tak żeby planowanie zamówień na kolejny rok zaczynało się od aktualnych dokumentów.
